वलसाडच्या आंब्याला ‘हापूस’ मानांकन देण्याचा अर्ज; कोकणवासीय संतप्त, न्यायालयीन लढाईची तयारी

वलसाडच्या आंब्याला ‘हापूस’ मानांकन देण्याचा अर्ज; कोकणवासीय संतप्त, न्यायालयीन लढाईची तयारी,

कोकणची ओळख धोक्यात

आंबाप्रेमींसाठी ‘हापूस’ (Mango) म्हटला की, कोकणचे (Kokan) नाव आपोआप जोडले जाते, हापूस आणि कोकण हे जणू एक समीकरणच झाले आहे. जगभरात कोकणच्या हापूसची ही ओळख प्रस्थापित झाली आहे. मात्र, आता ही ओळख जपण्यासाठी कोकणच्या शेतकऱ्यांना पुन्हा एकदा संघर्ष करावा लागणार आहे,. कारण, गुजरात राज्यातील वलसाड येथील आंब्याला ‘हापूस’ मानांकन मिळावे यासाठी अर्ज करण्यात आला आहे,. या अर्जाला कोकणातील शेतकऱ्यांनी तीव्र विरोध दर्शवला आहे,.

‘हापूस’ मानांकनाची गरज आणि महत्त्व

बाजारात आजही मोठ्या प्रमाणावर फसवणूक होते, जिथे विविध भागांतील आंबे ‘कोकणचा हापूस’ म्हणून विकले जातात,. यामुळे कोकणातील शेतकऱ्यांचे मोठे आर्थिक नुकसान होते आणि ग्राहकांचीही फसवणूक होते. या प्रकारची फसवणूक थांबवण्यासाठी कोकणातील शेतकऱ्यांनी भौगोलिक मानांकन (Geographical Indication – GI) मिळवण्यासाठी लढा सुरू केला होता.

या लढ्यानंतर, अखेर 2018 मध्ये कोकणच्या आंब्याला ‘हापूस’ हे मानांकन मिळाले. या मानांकनामुळे कोकणातील हापूसला राष्ट्रीय आणि जागतिक स्तरावर एक वेगळी ओळख प्राप्त झाली.

कोकणच्या हापूसची वैशिष्ट्ये

कोकण किनारपट्टीच्या परिसरातील विशिष्ट वातावरणामुळे येथील आंब्याला एक खास चव आणि गुणवत्ता प्राप्त होते. यामुळे केवळ राज्यातीलच नव्हे, तर देशातील आणि जगभरातील बाजारात कोकणच्या हापूसला मोठी मागणी आहे.

कोकणच्या हापूसची आर्थिक उलाढाल खूप मोठी आहे.

• या आंब्यातून सुमारे 300 कोटी रुपयांची आर्थिक उलाढाल होते.
• यामुळे देशाला 300 ते 320 कोटी रुपयांचे परकीय चलन मिळते.
• जवळपास 25 हजार मेट्रिक टन हापूस परदेशात निर्यात केला जातो.

हापूस आंबा उत्पादनाचे क्षेत्रफळ प्रामुख्याने रत्नागिरी जिल्ह्यात 1 लाख 13 हजार हेक्टर, सिंधुदुर्ग जिल्ह्यात 33 हजार 475 हेक्टर आणि रायगड जिल्ह्यात 14 हजार 500 हेक्टर एवढे आहे. या भागातून एकूण 2.50 लाख मेट्रिक टन उत्पन्न घेतले जाते.

वलसाडच्या अर्जावर कोकणचा तीव्र आक्षेप

कोकणच्या हापूसला 2018 मध्ये मानांकन मिळाल्यानंतर, 2022 मध्ये नारायणगाव येथील आंब्याने आणि त्यानंतर 2023 मध्ये वलसाड येथील आंब्याने हापूस मानांकनासाठी अर्ज केला आहे. याबाबत सुनावणी सुरू झाल्यावर कोकणातून त्याला तीव्र विरोध होत आहे.

या संदर्भात बोलताना कोकण हापूस उत्पादक व विक्रेते संघाचे अध्यक्ष डॉ. विवेक भिडे यांनी माहिती दिली आहे. हापूस ही कोकणची ओळख असून, त्यासाठी सर्व प्रक्रिया पूर्ण केल्या आहेत.

न्यायालयीन लढाई लढण्याची तयारी

कोकणातील शेतकऱ्यांनी आपली भूमिका स्पष्टपणे मांडली आहे की, हापूस ही कोकणची ओळख आहे आणि जर हे मानांकन इतर कोणत्याही भागाला मिळाले, तर त्या विरोधात आम्ही भविष्यात नक्कीच न्यायालयीन लढाई लढू. डॉ. विवेक भिडे यांनीही या भूमिकेचे समर्थन केले आहे.